Zbiorowa mogiła ostatnich ofiar Auschwitz

27 stycznia obchodzić będziemy kolejną, 81. rocznicę wyzwolenia obozu KL Auschwitz. Powszechnie znana jest historia tragicznego Marszu Śmierci (tekst na jego temat przeczytać można m.in. tutaj), jednak niewiele osób wie o zbiorowej mogile kilkuset osób zamordowanych w obozie w ostatnich dniach przed jego wyzwoleniem. Publikujemy materiał na jej temat przygotowany przez Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej.

27 stycznia 1945 roku żołnierze Armii Czerwonej otworzyli bramy KL Auschwitz. Oprócz wynędzniałych więźniów, którzy nie zostali wyprowadzeni przez Niemców w Marszu Śmierci, zobaczyli wówczas za drutami setki ciał. Byli to ludzie zamordowani przez załogę obozu w ostatnich dniach funkcjonowania fabryki śmierci.

Miesiąc później, 28 lutego 1945 roku, w uroczystym pogrzebie ofiar wzięły udział tysiące oświęcimian i mieszkańców sąsiednich miejscowości. Kondukt pogrzebowy z trumnami przeszedł z byłego KL Birkenau w pobliże obozu macierzystego Auschwitz.

Tak w październiku 2021 roku, w relacji dla Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej, dzień pochówku wspominała Zofia Cynarska (z domu Nosal). 28 lutego 1945 roku była niespełna 12-letnią dziewczynką. Jej mama miała ogród i była kwiaciarką.
– W naszej szkole powiedziano, że będzie pogrzeb ludzi, którzy przez Niemców zostali zabici i nasza szkoła poszła na ten pogrzeb. Moja mama zrobiła piękny wieniec z róż herbacianych. Dała mi ten wieniec i powiedziała tak: „Niech płatki tych róż zaniosą ich dusze do nieba” – opowiadała Zofia Cynarska. Z tego dnia zapamiętała też, że przyszli na miejsce, zanim dotarł tam kondukt pogrzebowy z Brzezinki, że byli Rosjanie oraz ogromny dół i leżące na ziemi trumny.
Zbiorowa mogiła więźniów znajduje się przy zbiegu ulic Więźniów Oświęcimia i Obozowej w Oświęcimiu, w pobliżu Centrum Obsługi Odwiedzających Muzeum Auschwitz-Birkenau. Nie wyróżnia się niczym szczególnym, co przyciągałoby uwagę osób przechodzących obok. Jedynie na tablicy pamiątkowej przy miejscu pochówku widnieje napis (w pięciu językach) świadczący o tym, w jak szczególnym miejscu się znaleźliśmy. Brzmi on następująco: Zbiorowa mogiła około 700 więźniów obozu zagłady Auschwitz, zamordowanych w ostatnich dniach istnienia obozu 1945.

Nie ma gości ani menadżerów. Jest to jednak około 5 minut spacerem od kasy biletowej w Auschwitz, więc gorąco polecam. Małe miejsce, ale świetne miejsce do modlitwy za ofiary, z dala od zgiełku – to jeden z komentarzy zamieszczonych w popularnym serwisie internetowym. W innym komentarzu autor napisał: Odkryci nieco przez przypadek, pochowani tu zmarli zasługują na taki sam szacunek, jak zmarli z Auschwitz I, II i III. Nigdy nie zapomnij!

Od 2015 roku, decyzją Zgromadzenia Ogólnego ONZ, 27 stycznia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Na zdjęciu: Kondukt pogrzebowy z trumnami wyrusza z terenu byłego KL Birkenau Zbiory Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej/Dar Elżbiety Baran.