Dbaj o zdrowie psychiczne z Mind Balance!

„Między tym, co czujesz, a tym, co mówisz” – to przestrzeń, w której bardzo często zostajemy sami. Choć technologia rozwija się w zawrotnym tempie, my wciąż pozostajemy ludźmi – z emocjami, wrażliwością i potrzebą zrozumienia. Dbanie o siebie nie powinno kończyć się jedynie na zdrowiu fizycznym. Równie ważne jest to, co dzieje się w naszej głowie. Projekt „Mind Balance” ma zamiar poruszyć te tematy, gdyż często o nich zapominamy, skupiając się na szkole, pracy i obowiązkach.

Projekt „Mind Balance”

Jesteśmy trójką uczennic z I Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej – Curie w Andrychowie, które interesują się psychologią i tematami z nimi związanymi. Mimo młodego wieku, chcemy pomagać innym i szerzyć wiedzę na temat zdrowia psychicznego. Wierzymy, że nawet małe działania mogą przynieść realną zmianę.
Dzięki projektowi „Mind Balance” realizowanemu w ramach ogólnopolskiej olimpiady „Zwolnieni z Teorii” mamy przestrzeń by pokazać jak niewielkie gesty – rozmowa, uważność, edukacja – mogą wpłynąć na życie innych ludzi. Tworzymy przestrzeń w social mediach, która ma stanowić „most” między młodymi ludźmi a rzetelną wiedzą na temat zdrowia psychicznego. Czasem najtrudniejsze nie jest to, co się dzieje, ale brak kogoś, kto naprawdę wysłucha. Projekt nie zastępuje specjalistycznej pomocy psychologicznej, służy jako pomoc i oswojenie się z tematem. Naszym celem jest edukacja, uwrażliwianie oraz wskazywanie znaczenia szukania wsparcia. Chcemy normalizować proszenie o pomoc, gdy czuje się taką potrzebę a nie ukrywanie emocji, które się czuje. Na przełomie lutego i marca będziemy prowadzić warsztaty o zdrowiu psychicznym, o emocjach i stresie. Istotnym elementem naszych działań będą również warsztaty muzyczne i plastyczne, które wspierają zdrowie psychiczne oraz rozwój emocjonalny dzieci.

Coraz częstsze problemy psychiczne

Coraz więcej osób zmaga się z problemami psychicznymi, takimi jak stres, lęk czy depresja. Dotyczy to ludzi w różnym wieku. Przyczyn jest wiele – presja, szybkie tempo życia, problemy w relacjach czy brak rozmowy o emocjach. Wszystko to sprawia, że coraz częściej czujemy się przytłoczeni. Z perspektywy badań to zjawisko nie obejmuje konkretnej grupy ludzi, jest wielowymiarowe. Łączy w sobie czynniki biologiczne, środowiskowe i społeczne, które wzajemnie się wzmacniają i rowadzą do przeciążenia układu nerwowego.
Powagę problemu pokazują różne badania, statystyki i raporty badanych młodych, którzy są naszą przyszłością. Co trzeci uczeń ma podejrzenie depresji, 4 na 10 uczniów myślało o podjęciu próby samobójczej, a co 10 badany uczeń deklaruje, że podjął próbę samobójczą, 1 na 5 uczniów nie chce żyć, co drugi uczeń nie jest z siebie dumny. Prawie połowa młodych osób nie ufa innym, lecz co ważne, młode osoby decydują się sięgnąć po pomoc, najczęściej poszukują wsparcia u swoich bliskich. W chwilach trudnych 53,2% uczniów szuka wsparcia u rodziców, co sytuuje rodzinę na pierwszym miejscu wśród systemów wspierających – szczególnie, że to właśnie rodzice są przez młodych najbardziej podziwiani, stając się dla nich najważniejszym autorytetem. Pomocy u nich najczęściej poszukują mężczyźni, najrzadziej osoby, które są najbardziej samotne, posiadający relatywnie wysoką samoocenę oraz uczniowie szkół podstawowych. Na drugim miejscu w hierarchii osób i miejsc, w których młodzi szukają wsparcia w chwilach trudnych, znaleźli się przyjaciele, zaś na miejscu trzecim koledzy i koleżanki. Warto dodać, że takie osoby jak psycholodzy i pedagodzy w chwilach trudnych byłyby odwiedzane przez badanych uczniów raczej rzadko.

Jak temu zaradzić?

Te wyniki są przerażające i aż trudno w nie uwierzyć, lecz to realia naszego świata i nie powinniśmy tego bagatelizować. Jednak jak mamy temu zaradzić? Nie wszystkim przychodzi powiedzenie o problemie tak łatwo. Gdy jednak zobaczysz jakieś niepokojące znaki – zareaguj! O tym, czy ktoś naprawdę potrzebuje wsparcia, nie przekonamy się inaczej niż o to pytając. To najważniejsza część: wykonanie choćby jednego gestu, który pokaże, że dostrzegamy drugiego człowieka, akceptujemy go i jesteśmy gotowi dać mu swoją uwagę. Nie ma stuprocentowej pewności, iż nasza chęć pomocy jest uzasadniona ani że zostanie przyjęta z otwartością, czy wdzięcznością. Mimo to mamy obowiązek sprawdzić, czy wszystko jest okej. Niektóre osoby podczas otwierania się komuś mogą stać się bardzo emocjonalne. Jak zareagować wtedy na płacz? Płacz jest naturalnym sposobem wyrażania emocji, np. smutku, a także wzruszenia i ulgi. Nie ma w nim nic niewłaściwego, nie jest przejawem słabości ani powodem do wstydu. Płacz może pomóc złagodzić ból i napięcie, a przez to poprawiać nastrój. Jeśli ktoś płacze, wystarczy to zaakceptować i zapewnić, że płakanie jest w porządku.
Kolejnym krokiem jest edukacja dostosowana do młodych ludzi, prowadzona prostym, zrozumiałym językiem, bez oceniania i straszenia. Wiedza o stresie, emocjach, mechanizmach lęku czy depresji pozwala lepiej zrozumieć samego siebie i szybciej zauważyć moment, w którym potrzebna jest pomoc. Ogromną rolę odgrywa także bezpieczna przestrzeń w szkole, w domu, w internecie, w której można mówić otwarcie, bez obawy przed wyśmianiem czy zlekceważeniem.
Badania, które wcześniej przedstawiliśmy jasno pokazują, że młodzi ludzie najczęściej szukają wsparcia u bliskich, zwłaszcza u rodziców. Dlatego tak ważna jest szczera i regularna rozmowa bez oceniania emocji i tego jak się czujemy. Warto zwrócić uwagę także na wzmacnianie więzi między rodzicem a dzieckiem, bo od tego zależy czy dziecko będzie ufać i mówić prawdę. Czasem wystarczy jedno pytanie: „Jak się naprawdę czujesz?” i gotowość, by wysłuchać odpowiedzi bez oceniania, lecz z chęcią pomocy.

Psycholog to nie „ostatnia deska ratynku”

Dodatkowo musimy normalizować sięganie po pomoc specjalistyczną. Psycholog czy pedagog nie powinien być „ostatnią deską ratunku”, lecz naturalnym źródłem wsparcia, tak samo jak lekarz w przypadku choroby fizycznej. Jest on realną pomocą dla naszego zdrowia psychicznego. Mówienie, że chodzi się do psychologa czy pedagoga nie powinno być oceniane negatywnie. Powinniśmy je normalizować tak, aby było tak samo normalne jak chodzenie do lekarza i nikt nie bał się mówić, że chodzi na terapię. Bo równowaga psychiczna nie jest luksusem, lecz potrzebą.

Magdalena Zaborowska
Zuzanna Czarnota
Nadia Gara

W artykule wykorzystano informacje ze strony internetowej „życie warte jest rozmowy” oraz dane z raportu z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych przeprowadzonego przez „Młode głowy. Otwarcie o zdrowiu psychicznym.”

Gdzie zadzwonić?

W razie potrzeby można też zadzwonić pod bezpłatne numery telefonów.

116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży (całodobowy)
116 123 – telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych (całodobowy)
22 635 09 54 – telefon zaufania dla osób starszych (czynny w poniedziałki, środy i czwartki od 17:00 do 20:00, w środy od 14:00 do 16:00 dyżur w tematyce choroby Alzheimera)
22 484 88 01 – antydepresyjny telefon zaufania (czynny od poniedziałku do piątku od 15:00 do 20:00)
800 119 119 – anonimowy telefon i czat zaufania dla dzieci i młodzieży (czynny codziennie od 14:00 do 22:00)